Ekspozom a skóra: Jak środowisko wpływa na twoją skórę?

Czynniki zewnętrzne wpływają na nas nieustannie, w tym na naszą skórę – co istotne na większość z nich mamy wpływ. Odpowiednia profilaktyka i działanie prewencyjne w zakresie ekspozomu to podstawa w utrzymaniu prawidłowego stanu zdrowia i skóry.

Czym jest ekspozom?

Pojęcie ekspozomu to termin używany w kontekście zdrowia publicznego i badań środowiskowych, odnoszący się do całokształtu ekspozycji na czynniki zewnętrzne i wewnętrzne, na które człowiek jest narażony przez całe życie, oraz ich wpływu na zdrowie. Termin obejmuje szeroki zakres ekspozycji, od czynników środowiskowych, takich jak zanieczyszczenie powietrza, substancje chemiczne i dieta, po czynniki behawioralne, takie jak nawyki życiowe i stres, oraz czynniki wewnętrzne, w tym genetykę, metabolizm i mikrobiom.

Z jakich czynników składa się ekspozom?

Ekspozom składa się z czynników wewnętrznych i zewnętrznych, a w ich skład wchodzą:

• Czynniki środowiskowe

• Promieniowanie słoneczne

• Zanieczyszczenia powietrza

• Warunki atmosferyczne

• Styl życia

• Dieta

• Przyjmowane leki

• Mikroflora jelitowa

• Palenie tytoniu

• Niedoboru snu

• Przepracowanie

• Stres

• Aktywność fizyczna

• Czynniki biologiczne

• Poziom hormonów

• Stres oksydacyjny

Na zdrowy wygląd skóry wpływa więc wiele różnych czynników ekspozomu, zarówno zewnętrznych jak i wewnętrznych, a ich skumulowany wpływ nasila negatywne działanie.

Które czynniki należą do wewnętrznych, a które do zewnętrznych? Wyjaśnienie znajdziesz poniżej.

Ekspozycja wewnętrzna – co się na nią składa?

Ekspozycja wewnętrzna obejmuje czynniki związane z naszym stanem zdrowia i trybem życia. Do jej elementów należą nasz metabolizm, gospodarka hormonalna, budowa ciała, ilość aktywności fizycznej, stan mikroflory jelitowej, obecność stanów zapalnych w organizmie, stres oksydacyjny oraz starzenie się.

Ekspozycja zewnętrzna ogólna – jakie czynniki obejmuje?

Wśród czynników zewnętrznych ekspozomu mających znaczący wpływ na zmiany trądzikowe wyróżnia się ekspozycję na promieniowanie UV, zanieczyszczenia powietrze oraz warunki klimatyczne.

Mikropyły, gazy i toksyny w powietrzu łatwo przenikają do porów skóry, co sprzyja powstawaniu zmian trądzikowych – efekt ten często jest widoczny bezpośrednio po ekspozycji skóry na smog. Zanieczyszczenia powietrza oddziałują na wszystkie fazy rozwoju zmian trądzikowych, w tym: na zwiększone wydzielanie sebum, rogowacenie mieszków włosowych oraz wzmożony rozwój bakterii Cutibacterium acne.

Promienie UV, mimo iż początkowo mogą poprawić stan skóry poprzez efekt „wysuszenia”, w rzeczywistości są jednym z głównych czynników pogarszających zmiany zapalne skóry. UV, szczególnie w połączeniu z zanieczyszczeniami powietrza, wywołują silny stres oksydacyjny w skórze. W znaczącym stopniu może się to przyczyniać do zmian trądzikowych u osób dorosłych.

Nadtlenki i wolne rodniki powstałe w wyniku tego procesu są odpowiedzialne za tworzenie się ropnych zmian skórnych. Osoby cierpiące na trądzik mają wyższy poziom stresu oksydacyjnego niż osoby ze zdrową skórą, jednocześnie często obserwuje się u nich niedobór kluczowych antyoksydantów, takich jak witaminy A, C i E, które stanowią podstawową linię obrony przed procesami utleniania komórek.

Które czynniki środowiska najsilniej oddziałują na skórę?

Jednym z istotniejszych czynników ekspozomu jest promieniowanie UV.

Promieniowanie UV jest odpowiedzialne za 80% widocznych oznak starzenia się twarzy. Niszczy włókna kolagenowe i elastynowe, prowadząc do powstawania oznak starzenia: zmarszczek, utraty jędrności, szorstkości i zaburzeń pigmentacji.

W jaki sposób czynniki zewnętrzne mogą wpływać na skórę? Poznaj możliwe skutki

Czynniki zewnętrzne ekspozomu zwiększają ryzyko zachorowania na raka skóry, uszkadzają jej barierę ochronną i powodują zaburzenia jej funkcjonowania.

• Ekspozycja na promieniowanie UV powoduje oparzenia słoneczne, fotostarzenie skóry (zmarszczki, przebarwienia), zwiększone ryzyko raka skóry (czerniak, rak podstawnokomórkowy, rak płaskonabłonkowy), osłabienie struktury kolagenu i elastyny.

• Kontakt z zanieczyszczeniami, takimi jak dym, pyły i chemikalia, może uszkadzać barierę ochronną skóry, skutkiem tego są podrażnienia, zapalenia, przyspieszone starzenie się skóry, powstawanie zaskórników i trądziku, przebarwienia.

• Czynniki pogodowe takie jak ekstremalne temperatury (zimno, gorąco), wiatr, wilgotność również wpływają na pogorszenie stanu skóry. Skutkiem tego są najczęściej odmrożenia, odwodnienie skóry, łuszczenie się, pękanie skóry, nadmierna produkcja sebum.

Warto więc podejmować jak najwięcej działań, które ograniczą wystąpienie negatywnych skutków ekspozycji skóry na ekspozom. Osoby zmagające się z trądzikiem szczególnie powinny chronić skórę przed wpływem czynników zewnętrznych.

Ekspozom a trądzik – w jaki sposób czynniki zewnętrzne wpływają na jego przebieg?

Ekspozom w znaczący sposób wpływa na skórę trądzikową. Dzieje się to przez zwiększenie stresu oksydacyjnego w skórze, który w przypadku skóry trądzikowej i tak już jest większy. Dodatkowo czynniki takie jak promieniowanie UV czy zanieczyszczenia powietrza prowadzą do uszkodzenia bariery hydrolipidowej oraz mikrobiomu skóry, co przyczynia się do spotęgowania zmian skórnych w trądziku. Zmiany te są najczęściej widoczne po nawet niedługiej ekspozycji na słońce.

Więcej o przyczynach trądziku pospolitego i sposobach jego leczenia przeczytasz w pozostałych artykułach na moim blogu.

Objawy działania ekspozomu na funkcje biologiczne skóry, które warto znać

Elementy ekspozomu wpływają na funkcje biologiczne skóry w następujący sposób:

• przesuszenie skóry – nadmierna ekspozycja na promienie UV bez ochrony przeciwsłonecznej

• odwodnienie skóry – najczęściej w wyniku ekstremalnych zmian temperatury

• zmiany trądzikowe – poprzez zwiększony stres oksydacyjny po kontakcie z promieniami UV i zanieczyszczeniem powietrza

• podrażnienia skóry – uszkodzenie bariery powoduje nadmierną reakcję zapalną skóry

• egzema/ łuszczenie się – czynniki zewnętrzne mogą reaktywować choroby autoimmunologiczne takie jak AZS, ŁZS, łuszczyca

Czy istnieją skuteczne sposoby zapobiegania negatywnym skutkom ekspozomu? Wyjaśniam to w kolejnej części artykułu.

Jak zapobiegać negatywnym skutkom wpływu ekspozomu na skórę?

W przypadku działania ekspozomu zarówno gdy mówimy o czynnikach zewnętrznych jak i wewnętrznych doskonale sprawdzi się powiedzenie „lepiej zapobiegać niż leczyć”!

Jeśli chodzi o czynniki wewnętrzne kluczowe jest zadbanie o odpowiedni rytm dobowy, sen, odpoczynek, a w niektórych przypadkach zbawienne będzie działanie z technikami relaksacyjnymi czy medytacją.

W przypadku skóry nieodłącznym elementem jest zdrowe odżywianie i dieta, która będzie działać antyoksydacyjnie/przeciwzapalnie i wspierać odpowiedni metabolizm organizmu. Należy pamiętać, że na starzenie się skóry ekspozom ma ogromne znaczenie poprzez wpływ czynników zewnętrznych. Narażenie na ekspozom znacząco wpływa na degradację kolagenu w skórze. Badania jednoznacznie pokazują, że odpowiednia pielęgnacja skóry zapobiega przed epidemiologią nowotworów. Kluczowa jest ochrona przeciw promieniowaniu UVA i UVB stosowana przez cały rok, a najlepiej połączona z antyoksydacją, czyli takimi składnikami aktywnymi jak między innymi witamina C czy m.in. reswetatrol.

Wyjaśnić, w jaki sposób można zapobiegać poszczególnym czynnikom, żeby chronić skórę możliwie najlepiej jak się da

Jak leczyć uszkodzenia skóry spowodowane ekspozycją na czynniki środowiskowe? Rady, zabiegi i porady pielęgnacyjne

Skóra po ekspozycji na ekspozom charakteryzuje się zwiększonym stresem oksydacyjnym. Mimo, że starzenie się skóry jest procesem nieuniknionym i dotyczy każdego z nas, możemy znacząco opóźnić ten proces!

Jak zatem działać?

1. Postaw na odpowiednią pielęgnację w ciągu dnia, która będzie działać przeciwwolnorodnikowo i chronić przed promieniowaniem UVA i UVB przez cały rok.

2. W pielęgnacji uwzględnij odpowiednie produkty regenerujące barierę hydrolipidową i mikrobiom skóry.

3. Zastosuj delikatne działanie keratolityczne w przypadku zaburzeń rogowacenia skóry. Tutaj niezbędna będzie konsultacja z kosmetologiem i dobranie odpowiednich zabiegów.

4. Zapewnienie skórze odpowiedniego nawodnienia poprzez zabiegi regeneracyjne takie jak mezoterapia igłowa, czy stymulatory tkankowe.

5. Suplementacja wspomagająca ochronę skóry – kwasy omega-3, wit. D3, witamina C, astaksantyna.

Wpływ ekspozomu na skórę – podsumowanie

Skuteczne działanie w obszarze skóry nie może pomijać aspektu ekspozomu, dlatego bardzo ważna jest edukacja właśnie w tym temacie.

Więcej na temat ekspozomu i jego wpływu na skórę, ale również jak odpowiednio chronić skórę przed czynnikami zewnętrznymi dowiesz się z mojego E-book’a: „Jak efektywnie opóźnić proces starzenia się skóry„.