Wpływ promieniowania UV na skórę: Jakie są skutki działania promieni słonecznych?

Promieniowanie UV (promieniowanie słoneczne, promieniowanie ultrafioletowe, światło UV) jest odpowiedzialne za 80% widocznych oznak starzenia się twarzy. Promienie UV niszczą włókna kolagenowe i elastynowe, prowadząc do powstawania oznak starzenia: zmarszczek, utraty jędrności, szorstkości i zaburzeń pigmentacji. Promienie słoneczne prowadzi do szeregu zmian w strukturze i funkcji skóry, każdy rodzaj promieniowania wywołuje stres oksydacyjny, co wpływa do fotostarzenie skóry.

Jakie są skutki promieniowania uv?

Zarówno promieniowanie UVA jak i UVB jest szkodliwym promieniowaniem dla skóry i sprzyja niekorzystnym zmianom w obrębie skóry. 80 proc. promieni UVA dociera do górnych obszarów skóry właściwej, a 20 proc. z nich nawet głębiej – do skóry właściwej i tkanki podskórnej. Promienie UVA są głównym czynnikiem powodującym fotostarzenie i nie tylko. Promienie UVB działają na powierzchowne warstwy skóry, będąc przyczyną poparzeń skóry, które generują zwiększone ryzyko zachorowania na nowotwory skóry.

Promienie słoneczne – jaki ma wpływ na skórę?

Promieniowanie ultrafioletowe niesie za sobą negatywne skutki dla skóry, czyli:

• zaburzenie funkcji bariery ochronnej skóry

• wywoływanie stresu oksydacyjnego

• modyfikację DNA komórek skóry właściwej

• uszkadzanie naczyń włosowatych i zaburzanie ukrwienia skóry

• wpływ na pracę melanocytów i pojawienie się przebarwień lub odbarwień

• zmniejszenie odporności skóry

• długotrwałe narażenie na promieniowania UVA może przyczyniać się do rozwoju nowotworów skóry

• zwiększone ryzyko nowotworów skóry

• oparzenia słoneczne

• nadmierne rogowacenie skóry

W efekcie skóra staje się szara, matowa, ziemista, przesuszona. Ma większą tendencję do występowania stanów zapalnych i podrażnień. Do charakterystycznych objawów fotostarzenia należą: pogrubienie i rogowacenie skóry, która staje się wyraźnie szorstka i nierówna w dotyku, stopniowa degradacja kolagenu, powodująca utratę jędrności i gęstości skóry, elastoza, czyli nagromadzenie w skórze właściwej nieprawidłowych włókien elastynowych. Co ciekawe, zjawisko to nie występuje w skórze chronionej przed słońcem, nawet u ludzi starszych.

Do kolejnych objawów należą: rozszerzanie i pękanie drobnych naczynek, pojawienie się tzw. pajączków i teleangiektazji, utrwalenie rumienia, nasilenie objawów trądziku różowatego, przesuszenie skóry (w skutek uszkodzenia bariery ochronnej zmniejsza się zdolność naskórka do zatrzymywania wody), stres oksydacyjny związany ze wzmożoną produkcją wolnych rodników, które uszkadzają komórki skóry, zmniejszenie aktywności gruczołów łojowych (to dlatego pod wpływem słońca latem poprawia się chwilowo stan skóry tłustej i trądzikowej, a jesienią, niestety, produkcja łoju powraca ze wzmożoną siłą), zaburzenie pracy melanocytów, czyli komórek odpowiedzialnych za tworzenie i rozłożenie barwnika w skórze. W efekcie powstają przebarwienia i zmiany pigmentacyjne.

Więcej na temat fotostarzenia się skóry przeczytasz w moim e-booku: https://ismenaestetycznie.pl/jak-efektywnie-opoznic-proces-starzenia-sie-skory-ebook/. Wiedza na temat tego, jak opóźnić proces starzenia się skóry jest kluczowa, więc warto znać konsekwencje nadmiernej ekspozycji na słońcu.

Poznaj również rodzaje promieniowania UV i ich wpływ na skórę.

Jakie są rodzaje promieniowania uv?

Wyróżniamy trzy typy promieniowania: UVA, UVB i UVC. Każde z nich wpływa na skórę nieco inaczej. Przyjrzyjmy się skutkom działania poszczególnych promieni na skórę, rozpoczynając od promieniowania UV typu B.

PROMIENIOWANIE UV TYPU B

Promienie UVB (280-320 nm), które stanowią tylko 5% promieniowania słonecznego, w głównej mierze oddziałują na głębokie warstwy naskórka, powodując rumień, powstawanie opalenizny, poparzenia, podrażnienia rogówki, spojówki etc.

Promienie UVB są wysokoenergetycznymi promieniami słonecznymi, które przenikają do głębokich warstw naskórka, a tylko niewielka ich część dociera do górnej warstwy skóry właściwej. Pobudzają one melanocyty do produkcji melaniny jako reakcji obronnej skóry (melanina absorbująca część promieni słonecznych), co prowadzi do powstania rumienia i opalenizny. Nierozsądna ekspozycja na słońce pod wpływem promieni UVB może prowadzić do poparzeń, a także do powstawania zmian nowotworowych, zarówno łagodnych, jak i złośliwych.

Istnieje przekonanie, że nawet kilkukrotne poparzenie skóry w dzieciństwie może znacząco zwiększyć ryzyko zachorowania na czerniaka w dorosłości. Promienie UVB mają również pozytywne działanie, przyczyniając się do syntezy witaminy D w skórze. Należy jednak pamiętać, że wystarczy 15-minutowa ekspozycja dłoni na słońce każdego dnia, aby wyprodukować w organizmie odpowiednią dawkę tej witaminy.

SPF (Sun Protection Factor) to międzynarodowy wskaźnik określający poziom ochrony przed promieniami UVB w kosmetykach przeciwsłonecznych. Wskaźnik ten pokazuje, jak długo można przebywać na słońcu po nałożeniu kremu, zanim dojdzie do poparzenia skóry. Wylicza się go następująco: czas ochrony = 15 minut (czas potrzebny do wystąpienia minimalnej dawki rumieniowej, MED) x wartość SPF (np. 15), co daje 225 minut ochrony. Ważne jest jednak, by pamiętać, że testy SPF przeprowadza się przy aplikacji 2 mg kremu na 1 cm2 skóry.

Warto wiedzieć również, jak na skórę wpływa promieniowanie typu A.

PROMIENIOWANIE UV TYPU A

Promienie UVA (320-400 nm), obejmujące około 95% promieniowania słonecznego, przenikają do skóry właściwej i wpływają na przedwczesne starzenie!

Do lat 90. nie było powszechnie znane, że to promienie UVA odpowiadają w dużej mierze za przyspieszone starzenie się skóry. W tym okresie w kremach ochronnych stosowano głównie filtry SPF, które chroniły przed promieniowaniem UVB, a ich wartości były zazwyczaj niskie (miarodajne mierzenie SPF rozpoczęto w połowie lat 70. XX wieku). Jednakże z biegiem czasu zrozumiano, że promienie UVA stanowią poważne zagrożenie dla skóry z kilku powodów: Nie są one zatrzymywane przez chmury, mgłę ani okna, co oznacza, że jesteśmy na nie narażeni przez cały czas naszego życia, co określa się jako „ekspozom„. Emitowane są z takim samym natężeniem przez cały rok, niezależnie od sezonu czy warunków pogodowych. Nie powodują bezpośrednich objawów ostrzegawczych, takich jak rumień i zaczerwienienie skóry, co znacznie ułatwia ich nadmierne naświetlanie.

Naturalna opalenizna nie pochłania promieni UVA, co oznacza, że skóra nie jest przed nimi chroniona, nawet jeśli jest opalona. Z powodu tych cech promieni UVA, zaleca się stosowanie filtrów przeciwsłonecznych, które chronią zarówno przed promieniowaniem UVA, jak i UVB, aby zapewnić skórze optymalną ochronę.

Sprawdź też, jak wpływa na skórę promieniowanie UVC.

PROMIENIOWANIE UVC

Promienie UVC (100-280 nm) nie docierają do powierzchni Ziemi, będąc pochłanianymi przez atmosferę ziemską. Jednak pojawiają się doniesienia, że część z nich może przenikać przez dziurę ozonową, zwiększając ryzyko uszkodzeń DNA komórek skóry.

Znasz już wpływ promieniowania uv na skórę. Dowiedz się, jakie choroby może ono powodować.

Jakie choroby może powodować promieniowanie ultrafioletowe?

Negatywnych skutków promieniowania jest wiele, samo promieniowanie UV powoduje spadek odporności immunologicznej skóry, co może przyczyniać się do zaostrzenia chorób skóry, docierając do głębokich warstw skóry. Wśród chorób, które może powodować nadmierna ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe wyróżnia się raka podstawnokomórkowego, raka kolczystokomórkowego oraz czerniaka, który jest najbardziej niebezpiecznym nowotworem skóry.

Oprócz wymienionych wyżej nowotworów skóry, słońce sprzyja zaostrzeniu różnych dermatoz skórnych takich jak trądzik pospolity, trądzik różowaty, atopowe zapalenie skóry, łojotokowe zapalenie skóry, toczeń rumieniowaty.

Wiedząc, jakie choroby wywołuje i zaostrza promieniowanie UV, sprawdź jak można chronić przed nim skórę.

Promieniowanie ultrafioletowe: jak chronić skórę w 8 prostych krokach?

Skórę można jednak skutecznie chronić przed oddziaływaniem promieni UV. Jak to zrobić? Odpowiedź przedstawiam w ośmiu prostych krokach:

1. Stosuj kosmetyki ochronne przez cały rok o wysokiej ochronie, minimum SPF30, które wykazują ochronę przed promieniowaniem UVB i UVA.

2. Reaplikuj krem z filtrem co 2h, szczególnie po kontakcie z wodą.

3. Połączenie antyoksydacji z filtrami UV zwiększa ochronę przed negatywnymi skutkami promieniowania UV na skórę.

4. Pamiętaj o ochronie oczu – noś okulary z filtrem UV.

5. Ochrona głowy spotęguje ochronę przed promieniowaniem UV.

6. Zdrowa dieta i suplementacja wzmacniają skórę przed stresem oksydacyjnym wywołanym promieniowaniem UV.

7. Nawilżaj i wzmacniaj barierę hydrolipidową w okresie wzmożonej ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe.

8. Stosuj odpowiednio dobrane składniki aktywne, które będą sprzyjać regeneracji skóry po ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe.

Po wdrożeniu tych prostych zmian w życie, dowiedz się również jak promieniowanie UV działa na trądzik różowaty.

Jak promieniowanie uv wpływa na trądzik różowaty?

Promieniowanie UV, szczególnie frakcja UVB, jest czynnikiem indukującym rumień poprzez rozszerzenie naczyń krwionośnych. Ekspozycja na promieniowanie UV prowadzi do uwalniania licznych czynników proangiogennych, w tym VEGF (czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego) oraz bFGF (zasadowy czynnik wzrostu fibroblastów). Proces ten jest wspierany przez ścieżkę zależną od witaminy D (za pośrednictwem receptorów VDR/RXR) oraz przez stres oksydacyjny w siateczce endoplazmatycznej, co przyczynia się do transkrypcyjnej aktywacji cAMP (cyklicznego adenozyno-3′,5′-monofosforanu).

Dodatkowo, działanie promieniowania UV powoduje uwalnianie wolnych rodników, które z kolei stymulują wzrost ekspresji katelicydyn oraz TNF-α (czynnika martwicy nowotworów α). Promieniowanie UV zwiększa również produkcję metaloproteinaz 1, 3 i 9, które penetrują do głębszych warstw skóry, degradując macierz zewnątrzkomórkową naczyń krwionośnych i skóry. Produkty tej degradacji wywołują reakcję zapalną.

W konsekwencji, promieniowanie UV przyczynia się do zmian naczyniowych i zapalnych, które są kluczowymi elementami w rozwoju trądziku różowatego (rosacea).

W moim e-booku: „Skóra naczyniowa, trądzik różowaty”, szczegółowo omawiam każdy aspekt, przyczyniający się do zmian w trądziku różowatym. Uzyskaj dostęp do e-booka tutaj: https://ismenaestetycznie.pl/skora-naczyniowa-i-tradzik-rozowaty-rosacea-ebook/.

Wpływ promieniowania uv na trądzik pospolity?

Promienie UV, mimo iż początkowo mogą poprawić stan skóry poprzez efekt „wysuszenia”, w rzeczywistości są jednym z głównych czynników pogarszających zmiany zapalne skóry. UV, szczególnie w połączeniu z zanieczyszczeniami powietrza, wywołują silny stres oksydacyjny w skórze. W znaczącym stopniu może się to przyczyniać do zmian trądzikowych u osób dorosłych. Nadtlenki i wolne rodniki powstałe w wyniku tego procesu są odpowiedzialne za tworzenie się ropnych zmian skórnych. Osoby cierpiące na trądzik mają wyższy poziom stresu oksydacyjnego niż osoby ze zdrową skórą, jednocześnie często obserwuje się u nich niedobór kluczowych antyoksydantów, takich jak witaminy A, C i E, które stanowią podstawową linię obrony przed procesami utleniania komórek.

Warunki klimatyczne, a zwłaszcza nagłe zmiany temperatury, mogą zaburzać funkcjonowanie gruczołów łojowych. Szczególnie niekorzystne są wysoka temperatura i duża wilgotność, które sprzyjają szybkiemu rozwojowi bakterii.

Więcej o przebiegu i leczeniu trądziku pospolitego przeczytasz w moim e-booku: https://ismenaestetycznie.pl/ebook-tradzik-pospolity-pielegnacja-zabiegi-dieta-i-suplementacja/.

Mity dotyczące ochrony skóry przed promieniowaniem ultrafioletowym

Występuje wiele mitów, związanych z ochroną skóry przed promieniowaniem UV, dotyczących zarówno metod ochrony, jak i samego działania promieniowania w różnych warunkach. Do najczęstszych mitów należą:

1. Filtr UV a synteza witaminy D: badania opublikowane w „British Journal of Dermatology”, z udziałem polskich dermatologów, wykazały, że stosowanie filtrów UV nie blokuje syntezy witaminy D. Dlatego też nie trzeba wybierać między korzystaniem ze słońca a produkcją witaminy D. Wystarczy 15 minut ekspozycji np. dłoni, by wytworzyć jej odpowiednią ilość. Niedobory witaminy D są częściej wynikiem stylu życia niż braku ekspozycji na słońce.

2. Promienie UV w mieście: Są dokładnie tak samo szkodliwe jak na plaży. UV aktywuje pyły niskocząsteczkowe w zanieczyszczonym powietrzu, czyniąc je bardziej agresywnymi dla skóry. Ponadto, szyby biurowców czy samochodów bez filtrów UV nie zapewniają ochrony przed promieniami UVA, które przyspieszają starzenie się skóry.

3. Ciemna skóra z większą ilością melaniny ma wbudowany filtr SPF i mniejsze ryzyko poparzeń: Taka skóra jest podobnie narażona na szkodliwe działanie promieni UV, w tym UVA, co prowadzi do starzenia się, zmarszczek i przebarwień.

4. Opalanie z wysokim filtrem SPF: mimo stosowania filtrów SPF 50+, które blokują około 98% promieni UV, można uzyskać lekką i bezpieczną opaleniznę.

5. Promieniowanie UV nie działa na skórę w cieniu: Promienie UVA docierają do skóry nawet w cieniu i przez zwykłe szyby.

6. Opalenizna jest oznaką zdrowia: Nic bardziej mylnego, opalenizna nie jest oznaką zdrowia. Opalenizna przyspiesza starzenie się skóry, powodując zmarszczki, przebarwienia, przesuszenie i zrogowacenie. Objawy fotostarzenia pojawiają się szczególnie po 30. roku życia, a ryzyko zachorowania na czerniaka wzrasta, zwłaszcza wśród młodych dorosłych. Podobnie szkodliwe jest korzystanie z solarium.

7. Nie trzeba reaplikować kremów wodpoodpornych: Kremy określane jako wodoodporne zachowują 50% swojej skuteczności po 20 minutach w wodzie. Należy je ponownie aplikować po każdym wyjściu z wody, a przy braku kąpieli co 2 godziny, gdyż kosmetyki stopniowo się ścierają i tracą swoje właściwości ochronne.

8. Filtry całkowicie chronią skórę przed promieniowaniem UV: Kosmetyk SPF 15 blokuje około 93% promieni UVB, a SPF 30 około 97%, SPF 50 – 98%. Nie istnieje całkowity bloker słońca. Odpowiednią fotoprotekcję należy dobrać do karnacji i warunków ekspozycji.

9. Ograniczenie ekspozycji na słońce zmniejsza ryzyko zachorowania na czerniaka, ale nie eliminuje go całkowicie, gdyż nowotwory skóry często mają podłoże genetyczne. Ważna jest regularna kontrola skóry, a ochrona przeciwsłoneczna powinna obejmować całe ciało.

Znając powyższe mity możesz skutecznej chronić skórę przed negatywnymi skutkami promieniowania ultrafioletowego.

Promieniowanie uv – podsumowanie

Za starzenie zewnątrzpochodne aż w 80% jest odpowiedzialna ekspozycja na promioeniowanie UV. Poza promieniowaniem UV jest to narażenie na dym papierosowy, zanieczyszczenia środowiska, nieprawidłowa pielęgnacja, brak odpowiedniej higieny snu i rytmu okołodobowego, przewlekły i długotrwały stres. Czynniki zewnętrzne przyspieszają znacząco proces starzenia się całego organizmu, w tym skóry poprzez zwiększenie degradacji (uszkodzeń) włókien kolagenowych.